Τα μελομακάρονα, τα μακαρόνια και ο μακαρίτης.

 

Προστέθηκε από 24grammata

Υπάρχει ετυμολογική σχέση ανάμεσα τους;
γράφει ο Γιώργος Δαμιανός

Είναι εύκολο να συνδυάσουμε την ετυμολογία του χριστουγεννιάτικου παραδοσιακού γλυκίσματος, του μελομακάρονου, από τις λέξεις μέλι + μακαρόνι . Μη ψάξετε, όμως, να βρείτε ομοιότητα σχήματος ανάμεσα στα μακαρόνια και τα μελομακάρονα. Ψάχνοντας προσεκτικά σε ελληνικά και ξένα  λεξικά  θα βρείτε την εκδοχή ότι η λέξη “μακαρόνι”  παράγεται από τη μεσ. ελληνική λέξη “μακαρωνία” (: νεκρώσιμο δείπνο με βάση τα ζυμαρικά). Η μακαρωνία με τη σειρά της έρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη “μακαρία”, που δεν ήταν άλλο από την ψυχόπιτα, δηλαδή, ένα κομμάτι άρτου, στο σχήμα του μελομακάρονου, το οποίο το προσέφεραν μετά την κηδεία. Στους νεότερους χρόνους ένα γλύκισμα που έμοιαζε με τη μακαρία βουτήχτηκε στο μέλι και γι αυτό ονομάστηκε μελομακάρονο. Οι Ιταλοί, έθνος με παράλληλο πολιτισμό, διατήρησαν τη λέξη μακαρωνία στη λέξη maccarone (: μακαρόνι). Οι Έλληνες συνέχισαν, τουλάχιστον, για τρεις χιλιάδες χρόνια να χρησιμοποιούν λέξεις, όπως: μακάρι, μακάριος, μακαρίτης, μακαριστός και τελευταία, μακαρονάς, μακαρονάδα και άλλα. Αξίζει να σημειωθεί ότι από το 1500 μ.Χ γίνεται γνωστό στη Γαλλία και αργότερα στην Αγγλία ένα αμυγδαλωτό μπισκότο, κάτι σαν το δικό μας “εργολάβο”, με το όνομα “macaroon”.

διαβάστε περισσότερα »

Είναι μύθος ότι το Ο.Κ.(oκέι) προέρχεται από το “Όλα Καλά”

 

Προστέθηκε από 24grammata

γράφει ο Σωτήρης Αθηναίος

Η αγγλική έκφραση okay (προφέρεται “οκέι”) ή το ακρωνύμιο ΟΚ ή Ο.Κ. σημαίνει,  “εντάξει”, ¨αρκετά”, “ικανοποιητικά”. Συχνά ακούγεται ότι η ετυμολογική ρίζα είναι το ελληνικό “Όλα Καλά”  (δήθεν το χρησιμοποιούσαν οι Αμερικανοί πιλότοι, ως κώδικα, για να μην τους καταλαβαίνουν οι εχθροί ή τα αμερικάνικα πανεπιστήμια για να χαρακτηρίσουν τα αψεγάδιαστα γραπτά) αλλά μια τέτοια ερμηνεία δεν είναι τίποτα άλλο από έναν, ακόμα, αφελή αστικό μύθο. Πρόκειται για έναν αθώο μύθο που γεννάται από την ανικανότητα να στηριχθεί επιστημονικά η οποιαδήποτε εκδοχή. Κατά καιρούς έχουν προσπαθήσει να καρπωθούν την πατρότητα του ακρωνυμίου και οι Γάλλοι, Γερμανοί οι Φινλανδοί, οι Σουηδοί και οι Έλληνες.
Η Ιστορία της λέξης
Η πρώτη έντυπη εμφάνιση του ακρωνύμιου (με τη μορφή “ο.k.” καταγράφεται στις 23 Μαρτίου 1839 στην εφημερίδα Boston Morning Post. Μέχρι σήμερα, όμως, δεν έχει αποδοθεί με ακρίβεια το ετυμολογικό περιεχόμενο της φράσης.
Ορισμένες από τις πιο λογικοφανείς ερμηνείες, που καταγράφονται στη διεθνή βιβλιογραφία είναι και οι ακόλουθες:
1.Ίσως προέρχεται από τη γλώσσα των Choctaw, ιθαγενείς της Αμερικής (Οκλαχόμα), οι οποίοι χρησιμοποιούσαν τη λέξη “οκεχ” με την ίδια σημασία με το σημερινό ο.k.
2.Σύμφωνα με μία άλλη υπόθεση προέρχεται από το “Oll Korrect” – all correct- γραμμένο με λανθασμένο τρόπο γia να δώσει έμφαση.
3.Στη γλώσσα Bantou  (κεντρική Αφρική) η φράση “uou – key” ισοδυναμεί με το “ναι”. Μεταφέρθηκε στην Αμερική από τους Αφροαμερικάνους.
4.Το 1840 ιδρύθηκε το Ο.Κ. Club, μία λέσχη για να υποστηρίξουν τον Δημοκρατικό Martin Van Buren ( Με παρατσούκλι Οld Kinderhook) Και ίσως να συνδυάστηκε με τη καταφατική φράση ο.k.
5.Άλλοι το συνδυάζουν με τα συνθηματικά του εμφυλίου πολέμου της Αμερικής Ο (μηδέν) Κilled (νεκροί)
6.Άλλοι αναφέρονται σε έναν αρχαίο Γαλλικό όρο “οc”, σημαίνει “ναι”
7.Άλλοι πάλι αναφέρουν κάποιον Otis Kendall (ελεγκτή στο λιμάνι της Νέας Υόρκης που έβαζε τα αρχικά του ονόματος του για να δηλώσει ότι το εμπόρευμα είναι εντάξει

8. Από το ονοματεπώνυμο Obadian Kelly (υπάλληλο σιδηροδρόμων)

9. Από τα γερμανικά  “obne Korrektur” (μτφ: χωρίς αλλαγές)

10. Από το τηλεγραφικό σινιάλο “Open Key”

11, Από τη Φινλανδική λέξη “oikea” (μτφ: σωστό)

12. Από το “oak” ανθεκτικό ξύλο βελανιδιάς.

Πηγές
1.Λεξικό Merriam-webster on line
2.Webster’s Word Histories, Springfield  Mass, 1989.

3.(α) Λεξικό Μπαμπινιώτη και(β) Ετυμολογικό Λεξικό Μπαμπινιώτη. Κέντρο Λεξικολογίας

διαβάστε περισσότερα »

Γιατί αποκαλούμε σπαθιά τα τραπουλόχαρτα με τα τριφύλλια;

 

Προστέθηκε από 24grammata

και γιατί αποκαλούμε κούπες (:κύπελλα) τα τραπουλόχαρτα με τις “καρδιές”;

γράφει ο Γιώργος Δαμιανός

Καθ΄όλο το Δεκέμβριο, και όχι μόνο, αναστενάζει ολόκληρη η Ελλάδα πάνω από την τράπουλα. Το εύκολο κέρδος, η φυγοπονία, η εξάρτηση ήταν πάντοτε κοινωνικά και ηθικά κολάσιμες πράξεις στην κοινωνία των Ελλήνων (αλλά και των υπολoίπων Ευρωπαίων). Τα παιχνίδια αλλά και αυτά ακόμα τα τραπουλόχαρτα μας ήρθαν, αρχικά, από την Ιταλία, μέσω του ελληνισμού της διασποράς ή μέσω των ενετοκρατούμενων εφτανήσων. Η τράπουλα (απο την ιταλ. λέξη trappola : παγίδα) που γνωρίζουμε εμείς είναι γαλλικής προέλευσης και ενθουσίασε τους Ελληνες μετά το 1900 (κυρίως λόγω των παιχνιδιών που σχετίζονται με το πόκερ). Πριν το 1900 στα ελληνικά καφενεία έπαιζαν με τα ναπολιτάνικα ή βενετσιάνικα τραπουλόχαρτα. Πρόκειται για 40 τραπουλόχαρτα, τεσσάρων σχημάτων, που χρησιμοποιoύνται ακόμα στη γειτονική Ιταλία. Η ναπολιτάνικη τράπουλα είναι δυσδιάκριτη, γιατί περιέχει σχήματα και όχι αριθμούς. Γι αυτό και στην Eλλάδα αντικαταστάθηκε πολύ γρήγορα από τη γαλλική τράπουλα. Όλοι, όμως, εν αγνοία μας μνημονεύουμε ακόμα τη ναπολιτανική τράπουλα. Αναλογιστήκατε ποτέ γιατί αποκαλούμε σπαθιά τα τραπουλόχαρτα με τα τριφύλλια ή γιατί ονομάζουμε κούπες τις καρδούλες. Η

 

απάντηση βρίσκεται στα ναπολιτανικα τραπουλόχαρτα. Τα τέσσερα σχήματα αυτών των τραπουλόχαρτων είναι: picche (: μπαστούνια), spade (: σπαθιά), coppa (: κούπα-κύπελλο), denari (εδώ κρατήσαμε το γαλλικό carreau-καρό). Οι Έλληνες αντικατέστησαν εύκολα τα τραπουλόχαρτα αλλά μέχρι σήμερα δεν έχουν αλλάξει την ορολογία που απέδωσαν στην πρώτη τράπουλα που γνώρισαν. Σε πείσμα όλων όσων πιστεύουν στην υπεραπλούστευση και την απλοποίηση της γλώσσας συνεχίζουν να βλέπουν καρδούλες και να τις λένε κούπες ή τριφύλλια και να τα αποκαλούν σπαθιά.

διαβάστε περισσότερα »

Πάγκαλος

Το επώνυμο Πάγκαλος προέρχεται από τις ιταλ. λέξεις Pane+Gallo (: ψωμί + κόκορας), οικόσημο της οικογένειας.
Παρουσίαση με λίγα λόγια: Το επώνυμο Πάγκαλος έχει συνδεθεί με τη σύγχρονη Ιστορία της Ελλάδας. Παππούς και εγγονός, και οι δύο Θεόδωροι, κυβέρνησαν και κυβερνούν τούτο τον Τόπο. Πολλοί, ίσως, να θεωρούν ότι το επώνυμο Πάγκαλος συνδέεται με το αρχαίο ελληνικό επίθετο “πάγκαλος” (: πανέμορφος). Στην πραγματικότητα, όμως, ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης κ. Θεόδωρος Πάγκαλος οφείλει το όνομα του στις ιταλικές λέξεις pane+gallus (μτφ: ψωμί και κόκορας), τα οποία ήταν ζωγραφισμένα στο οικόσημο της ιστορικής οικογένειας των Παγκάλων από την Κέα . Η ιστορική οικογένεια διακρίνεται στην ελληνική ιστορία από το 16ο αιώνα [Ορλοφικά, προξενικές υπηρεσίες στη Γαλλία, συμμετοχή του Μιχάλη Πάγκαλου στην πολιορκία της Ακρόπολης (1821), Θεόδωρος Πάγκαλος: επιτελάρχης της Στρατιάς της Μικράς Ασίας (1922) κ.ά.] (Γιώργος Δαμιανός)


πηγη 24 grammata

διαβάστε περισσότερα »

Τι σημαίνει η λέξη Mercedes;

Παρουσίαση με λίγα λόγια: Το όνομα Μercedes (Μερτσέντες, κατά τους ισπανόφωνους ή Μερσέντε, κατά τους Γαλλόφωνους) είναι γυναικείο όνομα και σημαίνει: η Χάρις (υποκ. Χαρούλα). Πρόκειται για επιθετικό προσδιορισμό της Παναγίας: Maria de las Mercedes (μτφ: Παναγία, η Μεγαλόχαρη ή η Ελεούσα, Mercedes > Χάρις, Eλεούσα, απ΄ εδώ και το γαλλικό mercie: ευχαριστώ). Αλήθεια, πως θα σας φαινόταν: «το καινούριο μοντέλο της Χαρούλας» (αντί για το καινούριο μοντέλο της Mercedes) ή “πόσα άλογα έχει η Χαρούλα/Mercedes”; Κάπως έτσι αντιλαμβάνεται τη λέξη Μercedes ένας Ισπανόφωνος.

Η Ιστορία της Λέξης: Mercedes έλεγαν, λοιπόν, και την κόρη του Emil Jellinek (αντιπροσώπου της Daimler). Αυτός, στις αρχές του 1900, είχε παραγγείλει στη Daimler (ιδρύθηκε στη δεκαετία του 1880 από τους Gottlieb Daimler – Karl Benz) μία νέα έκδοση για να τα διακινήσει στη Γαλλία και τα «βάφτισε» με το όνομα της κόρης του. Τα αυτοκίνητα είχαν επιτυχία στη Γαλλία και αργότερα η Daimler τα υιοθέτησε για όλη τη νέα αυτοκινητοβιομηχανία της και έτσι δημιουργήθηκε το όνομα – σημείο αναφοράς-στην ιστορία του αυτοκινήτου . Με το όνομα Mercedes βρίσκουμε και πολλές πόλεις: Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη, Τέξας, Φιλιππίνες. Επώνυμες γυναίκες με το όνομα Mercedes: Mercedes McCambridge (ηθοποιός, βραβείο Όσκαρ), Mercedes Ruehl (ηθοποιός, βραβείο Όσκαρ), Mercedes Sosa (τραγουδίστρια, Αργεντινή)

Προς τιμήν της Maria de las Mercedes ονομάστηκε ένα Τάγμα Καθολικών, πού ιδρύθηκε το 1218 από τον Pietro Nolasco και είχε σκοπό να ελευθερώνει τους Χριστιανούς από τους Τούρκους, όταν αυτοί τους πουλούσαν ως σκλάβους.

πηγη 24 grammata e magazine

διαβάστε περισσότερα »