Λαογραφία Γέρμα Καστοριάς: “Το φρυγανισμένο ψωμί χορταμό δεν έχει”.

    Στον Γέρμα Καστοριάς παλαιότερα (και τώρα;), οι κάτοικοί του κατά την διάρκεια του χειμώνα “πουρζιάντζαν” {: πυράνιζαν ;) φέτες ψωμιού στο τζάκι ή στη σόμπα τους και το έτρωγαν με γερμανιώτικο τυρί. Το εν λόγω ψωμοτύρι ήταν πολύ νόστιμο και γι΄ αυτό “ χορταμό δεν είχε “ ! Τον λόγο που το πυρανισμένο (φρυγανισμένο) ψωμί “δεν είχε χορταμό” τον εξηγούσαν με το παρακάτω χαριτωμένο αστειολόγημα:

Μιλάει το φρυγανισμένο ψωμί:

Με σπέρνετε (ως σιτάρι),

Με θερίζετε,

με αλωνίζετε,

με λυχνίζετε,

με αλέθετε,

με ζυμώνετε (ως αλεύρι)

με ψήνετε στο φούρνο...

και τώρα με ξαναψήνετε.

Ε ! δεν υποφέρεστε, να μην χορταίνετε όταν με τρώτε.

ΔΕΙΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΕΔΩ

διαβάστε περισσότερα »

Το έθιμο του Σταυρού στο Κωσταράζι Καστοριάς ΕΡΤ 1985 VIDEO

 

διαβάστε περισσότερα »

ΚΩΣΤΑΡΑΖΙ - ΛΑΓΓΙΤΕΣ ΣΤΟ apolnarama

 

Στα πλαίσια της διατήρησης των εθίμων του χωριού, είχα οργανώσει[24/05/2009] στις κεντρικές εγκαταστάσεις του apolnarama  και με την συνεργασία των διαμαντόνυφων, την εκτέλεση της συνταγής για τις λαγγιτες. Οι κυρίες έδειξαν σε όλους όσους παρευρέθησαν όλη την διαδικασία.

 

διαβάστε περισσότερα »

Λαογραφία Γέρμα Καστοριάς: “Πάρε προβατίνα την κλάψα και δώσ' μου το αρνί σου”.

 

 

Την παλαιά εποχή, πριν το έτος 1960 περίπου, οι κτηνοτρόφοι του Γέρμα Καστοριάς κοιμούνταν κατά τις καλοκαιρινές νύχτες με τα κοπάδια τους στα ψηλά βουνά του χωριού τους. Άναβαν τότε στο γρέκι τους μια φωτιά με χοντρά κούτσουρα, τυλίγονταν με την κάπα τους, και ξαγρυπνούσαν εκεί μαζί με τα πρόβατά τους.

Την ίδια εποχή επικρατούσε στον Γέρμα μεγάλη φτώχεια. Όλοι οι κάτοικοί του ήταν υποσιτισμένοι και υπέφεραν πολύ, ιδιαίτερα όμως υπέφεραν οι νεαρές μητέρες που είχαν νεογέννητα βρέφη κι έπρεπε να τα θηλάσουν με το γάλα τους. Οι γυναίκες αυτές είχαν κι έδιναν λιγοστό γάλα στα μωρά τους, με αποτέλεσμα αυτά να είναι συνεχώς πεινασμένα και να κλαίνε διαρκώς. Όταν αυτό συνέβαινε σε νυχτερινές ώρες, οι νεαρές μητέρες έβγαιναν στην αυλή τού σπιτιού τους κρατώντας το κλαψιάρικο μωρό στα χέρια τους, στρέφονταν σε κάποια απ' τις μακρινές φωτιές των βοσκών, άπλωναν τα χέρια τους με το μωρό προς μια προβατίνα που φαντάζονταν ότι βρισκόταν εκεί κι εξόρκιζαν το κλάμα τού παιδιού τους λέγοντας τρεις φορές την εξής φράση: “Πάρε προβατίνα την κλάψα και δώσ' μου το αρνί σου” {: πάρι προυβατίνα ν' κλάψα κι δώμ' τ' αρνί σ'}, δηλαδή, πάρε προβατίνα το κλάμα του παιδιού μου για να γίνει ήσυχο σαν το αρνάκι σου,... και το παιδί γινόταν “αρνί”! 

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΑΝΑΡΤΗΣΗ

διαβάστε περισσότερα »

«ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ» (Κωσταράζι Καστοριάς) - Μακεδονικά τραγούδια

 

Παλιό, Μακεδονικό επιτραπέζιο τραγούδι του γάμου από το Κωσταράζι Καστοριάς. Συνηθιζόταν κυρίως στα γαμήλια συμπόσια και αποδίδει την ιστορία του Χριστόδουλου, που ερωτεύτηκε μια Εβραιοπούλα και από λάθος του οι Εβραίοι τον συνέλαβαν και τον κρέμασαν, μη ανεχόμενοι τον έρωτα ετεροδόξων. Σε άλλες παραλλαγές ο Χριστόδουλος ερωτεύεται Τουρκοπούλα. Τραγούδι που τραγουδιέται από άκρου εις άκρον της Μακεδονίας, συνδέεται στενά με το τελετουργικό του γάμου και είναι τόσο διαδεδομένο ώστε είναι γνωστό ακόμη και σε μερικά βλαχόφωνα χωριά της Ηπείρου και της Θεσσαλίας που είχαν επαφές με τη Μακεδονία (π.χ. Βωβούσα, Συρράκο-Καλαρρύτες, Ασπροπόταμος Τρικάλων κλπ.). Παραλλαγές του - είτε ως οργανικοί σκοποί, είτε ως τραγούδια - υπάρχουν και στα Γρεβενά, σε χωριά της Κοζάνης, της Φλώρινας, του Ρουμλουκίου, της Θεσσαλονίκης, της Πιερίας και των Σερρών, παντού σε ντόπια Μακεδονικά χωριά, καθώς και σε μερικά βλαχόφωνα. Ως προς την ιστορία του Παλιού Κωσταραζίου (το καινούργιο χτίστηκε σε νέα θέση μετά το 1945 όταν κάηκε από τους Γερμανούς), λέγεται πως στην περιοχή του παλιού χωριού, στα χρόνια της Τουρκοκρατίας υπήρχαν τρεις οικισμοί με τα ονόματα Σμίξη, Παλιόσπιτα ή Αγία Άννα και Κράνια. Σύμφωνα με την παράδοση, ο αρματολός Κώστας Ρίζος, που καταγόταν από τα Παλιόσπιτα, πρότεινε και πέτυχε γύρω στα 1650 την σύμπτυξη των οικισμών αυτών σε μια ορεινή περιοχή απρόσιτη στους Τούρκους. Το χωριό στη συνέχεια ονομάστηκε Κωσταράζι προς τιμήν του συνοικιστή του. Περιλαμβάνεται στον δίσκο: Κωσταράζι - Δημοτικά τραγούδια της Δυτικής Μακεδονίας από το αρχείο Μέλπως Μερλιέ Έκδοση: Μουσικό Λαογραφικό Αρχείο Μέλπως Μερλιέ Επιμέλεια παραγωγής-ενθέτου-έκδοσης: Μάρκος Φ. Δραγούμης, Θανάσης Μωραΐτης Όποιος θέλει να προμηθευτεί το CD, να απευθυνθεί στο ΜΛΑ (τηλ. 210-3251364). Τραγουδούν ντόπιοι κάτοικοι του Κωσταραζίου, το 1965. Οι στίχοι: Καλώς ορίστε φίλοι μου σ' αρχοντικό τραπέζι ν' έχω δυο λόγια να σας πω και δυο να σας ρωτήσω. Χριστόδουλος αγάπησε μια κόρη Εβραιοπούλα τον αγαπάει την αγαπεί και θέλει να την πάρει. - Χριστόδουλε κι αν μ' αγαπάς και θέλεις να με πάρεις για κίνα κι έλα μια βραδιά, ένα Σαββάτο βράδυ πο 'χουν οι Εβραίοι βαριά γιορτή, πο 'χουν το Συνα(γ)ώρι*. Χριστόδουλος αλάθεψε και πάει την Πέμπτ' το βράδυ σκυλιά ν' Οβραίοι τον πιάσανε (και παν να τον κρεμάσουν). *Συναγώρι = Συναγωγή

ΑΚΟΥΣΤΕ ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

διαβάστε περισσότερα »

Ροδάνη και ιστορία by Tomis Anagnostou ( video )

 

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΖΑΡΙ - ΡΟΔΑΝΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ. Ροδάνη η πασχαλινή κούνια μεσαιωνικής προελεύσεως λα'ι'κής κατασκευής και τέχνης.Η ονομασία της είναι παρμένη από την ροδάνη το όργανο όπου περιτυλίγεται το νήμα της ανέμης (τσικρίκι). Η αρχή του εθίμου της πασχαλινής ροδάνης πρέπει να αναζητηθεί στους βυζαντινούς χρόνους,συνεχίστηκε στην περίοδο της τουρκοκρατίας και επέζησε έως τις αρχές της 3ης μετ απελευθερωτικής δεκαετίας. Στην πόλη μας η τετράσκαμνες ροδάνες των τελευταίων χρόνων ήταν 5 του Ντολτσού,της Μητροπόλεως,του Τσανά, της Μήτσαινας,και η περίφημη ροδάνη του Ξυρίχη της ενορίας αγίου Λουκά, ΑΠΟΖΑΡΙ. Εκτός από τις πέντε μεγάλες ενοριακές ροδάνες ένα πλήθος από δίσκαμνες στηνόταν στα τρίστρατα στους δρόμους και σε κάθε ξέφωτο της παλιάς Καστοριάς και έδιναν το πασχαλινό εορταστικό χρώμα σε γειτονιά και σε όλη την πόλη τις ημέρες του Πάσχα. Στις πέντε μεγάλες ροδάνες ο αναβάτης πλήρωνε χρηματικό ποσό όσο για τα παιδιά πληρώνανε με 1-2 κόκκινα πασχαλιάτικα αβγά αυτές η εισπράξεις ήτανε το βασικό έσοδο της που συμπληρώνεται και από το (γκελεβντένι) και το ξυνό. Οι μεγάλες τετράσκαμνες ροδάνες είχαν καθιερωμένη συνήθεια και την μουσική τους που συνόδευε το γύρισμα και αποτελούταν από τους κορυφαίους λα'ι'κούς μουσικούς οργανοπαίκτες που κατοικούσαν στο Βαρόσι. Όργανα και ζουρνάδες της βυζαντινής μουσικής παραδόσεως τουρκόγυφτοι που συνέχιζαν μια παμπάλαια βυζαντινή λα'ι'κή μουσική παράδοση δεξιοτέχνες ανατολικού ρυθμού. Η μουσική αυτή ήταν εξαιρετικά θορυβώδης ήταν ωστόσο αρμονική ακολουθώντας το μεσαιωνικό μέλος γεμάτο πάθος και έκσταση η μουσική αυτή οι φωνές των ανθρώπων που κουνιόταν και των θεατών δημιουργούσαν την ατμόσφαιρα της ροδάνης με τον πανηγυρικό χαρακτήρα της. Ας δούμε τώρα την ροδάνη τεχνικά. Στερεάς κατασκευής με τεχνική αλλά και αισθητική τελειότητα. Η ξυλεία της από καρυδιά,καραγάτσι,η καστανιά(η σημερινή είναι από καστανιά) με όλους τους όρους ασφαλείας των αναβατών με θαυμάσια λειτουργία ανάλαφρη και αναπαυτική με ευρύχωρα σκαμνιά. Αποτελείτε από δυο στυλοβάτες (τσατάλες) που μπαίνουν στη γή περίπου 1.50 μέτρο,πάνω στις τσατάλες τοποθετείτε ο δράχτης από τις τέσσερις διπλές τρύπες του δράχτη περνούν τα τέσσερα ανά δύο ζεύγη λαβντάρια που πρέπει να έχουν σκληρό ξύλο επειδή από άκρες τους κρεμασμένα από τα στειλιάρια κρέμονται τα σκαμνιά. (Χαράλαμπος Σαπουντζής)

tomis anagnostou

διαβάστε περισσότερα »

Σαρανταπέντε {45} Λαϊκά παραμύθια και ιστορήματα από τον Γέρμα Καστοριάς

 

Προλογικό σημείωμα

Ο Γέρμας Καστοριάς έχει περίπου 500 κατοίκους, οι οποίοι είναι γηγενείς Ελληνομακεδόνες και ομιλούν γλωσσικό ιδίωμα που ανήκει στα βόρεια ελληνικά ιδιώματα. Το χωριό αυτό έχει μεγάλη πολιτιστική κληρονομιά και πλούσια θρησκευτική και λαογραφική παράδοση.

Με την πλούσια λαογραφία του Γέρμα ασχολήθηκαν έως τώρα αρκετοί ειδικοί ερευνητές. Οι επιστήμονες αυτοί μελέτησαν τα δημοτικά τραγούδια και τους χορούς των κατοίκων τού χωριού και κατέγραψαν ορισμένα κι ευάριθμα παραμύθια τους.

Ένας εκ των αναφερόμενων ερευνητών, ο δάσκαλος Γιώργος Τ. Αλεξίου που κατάγεται απ' τον Γέρμα, συνέλεξε και κατέγραψε κατά τα τελευταία έτη 45 λαϊκά παραμύθια και ιστορήματα, τα οποία δημοσιεύτηκαν κατά καιρούς στο Διαδίκτυο. Τα παραμύθια αυτά και τα ιστορήματα συγκροτήθηκαν ως (σε)  μία ανάλογη Συλλογή, η οποία αποτέλεσε - αποτελεί το περιεχόμενο του παρόντος ηλεκτρονικού βιβλίου

Γιώργος Τ. Αλεξίου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΕΔΩ

διαβάστε περισσότερα »

Κωσταράζι Καστοριάς - Όξου στην πόρτα και στ' αλώνι μου ( ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ) video

 

Μακεδονικό τραγούδι και χορός από το χωριό Κωσταράζι του νομού Καστοριάς (χωριό ντόπιων Μακεδόνων). Πρόκειται για τραγούδι που το έλεγαν οι κοπέλες στα χοροστάσια και στις πλατείες, σε κάθε γιορτινή περίσταση ή τις Κυριακές. Συνοδεύεται από το απλό, αλλά πανελλαδικής εμβέλειας και πανάρχαιο μοτίβο του συρτού "στα τρία".

Το συγκεκριμένο απόσπασμα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ντόπιες Κωσταραζινές τραγουδούν τα τραγούδια των προγόνων τους στα χαλάσματα του χωριού παλιό Κωσταράζι, απ όπου έλκουν την καταγωγή τους. Το 1944, οι Γερμανοί κατακτητές κατέστρεψαν το Κωσταράζι Καστοριάς και οι κάτοικοι μετοίκησαν στο ομώνυμο χωριό Νέο Κωσταράζι. Στο παλιό Κωσταράζι έχουν απομείνει μονάχα τα χαλάσματα των σπιτιών και ο Ναός της Γεννήσεως της Θεοτόκου.

Το Κωσταράζι μαζί με το Γέρμα, και το Βογατσικό είχαν στενές σχέσεις και κοινές παραδόσεις. Οι μελωδίες των τραγουδιών τους είναι πραγματικά αρχέγονες και μοναδικές στην ευρύτερη περιοχή.

Τραγουδούν: Μέλη του Συλλόγου Γυναικών Κωσταραζίου "ΔΙΑΜΑΝΤΟΝΥΦΗ"

Απόσπασμα από την εκπομπή "Στη Γη της Μακεδονίας" του Στέλιου Λουκά

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΔΕΙΤΕ

διαβάστε περισσότερα »

Το έθιμο της κυρά Σαρακοστής: Μάθετε τι συμβολίζει και φτιάξτε τη παρέα με τα παιδιά!

 

Το έθιμο της κυρά-Σαρακοστής είναι από τα παλιότερα έθιμα που σχετίζονται με τη γιορτή του Πάσχα, σήμερα όμως λίγο πολύ ξεχασμένο. Χρησίμευε πάντα ως ημερολόγιο για να μετράμε τις εβδομάδες από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι τη Μεγάλη Εβδομάδα, καθώς η κυρά-Σαρακοστή έχει 7 πόδια, ένα για κάθε εβδομάδα της περιόδου της Σαρακοστής. Πρόκειται για ένα έθιμο που τείνει στις ημέρες μας να εκλείψει, ενώ παλαιότερα το συναντούσαμε σε όλο τον ελλαδικό χώρο με διάφορες παραλλαγές και χρησιμοποιούνταν ως ημερολόγιο που μετρούσε τις εβδομάδες της Μεγάλης Σαρακοστής.

Η κυρά-Σαρακοστή, στις περισσότερες περιοχές, ήταν μια χάρτινη ζωγραφιά, που απεικόνιζε μια γυναίκα, που έμοιαζε με καλόγρια, με 7 πόδια, σταυρωμένα χέρια γιατί προσεύχεται, ένα σταυρό γιατί πήγαινε στην εκκλησία και χωρίς στόμα γιατί νηστεύει. Στο τέλος κάθε εβδομάδας, αρχής γενομένης από το Σάββατο μετά την Καθαρά Δευτέρα, της έκοβαν ένα πόδι. Το τελευταίο το έκοβαν το Μεγάλο Σάββατο. Αυτό το κομμάτι χαρτί το δίπλωναν καλά και το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο ή καρύδι (περιοχή της Χίου), το οποίο τοποθετούσαν μαζί με άλλα. Όποιος το έβρισκε θεωρούνταν τυχερός και γουρλής. Σε κάποιες περιοχές, το έβδομο πόδι το τοποθετούσαν μες στο ψωμί της Ανάστασης και όποιος το έβρισκε του έφερνε γούρι.

Σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, η κυρά-Σαρακοστή φτιάχνεται από ζυμάρι με απλά υλικά και, κυρίως, πολύ αλάτι για να μη χαλάσει. Εξάλλου, δεν τρωγόταν, αφού χρησιμοποιούνταν ως ημερολόγιο. Αλλού πάλι, την έφτιαχναν από πανί και τη γέμιζαν με πούπουλα.

DALDAI RADIO ΑΚΟΥΣΤΕ ΜΑΣ ΕΔΩ

Στον Πόντο, η κυρά-Σαρακοστή ήταν μια πατάτα ή ένα κρεμμύδι που το κρεμούσαν απ’ το ταβάνι και πάνω του είχαν καρφωμένα επτά φτερά κότας, ώστε να αφαιρούν ένα φτερό κάθε εβδομάδα. Εδώ το έθιμο ονομαζόταν “Κουκουράς”, ο οποίος ήταν και ο φόβος των παιδιών!

Για το έθιμο της κυρα-Σαρακοστής έχουν γραφτεί οι παρακάτω στίχοι:

Την κυρά Σαρακοστή
που ‘ναι έθιμο παλιό
οι γιαγιάδες μας τη φτιάχναν’
με αλεύρι και νερό.

Για στολίδι της φορούσαν
στο κεφάλι ένα σταυρό
μα το στόμα της ξεχνούσαν
γιατί νήστευε καιρό.

Και τις μέρες τις μετρούσαν
με τα πόδια της τα επτά
κόβαν’ ένα τη βδομάδα
μέχρι να ‘ρθει η Πασχαλιά.

.

.

Φτιάξτε τη μαζί με τα παιδιά

Συστατικά

• 3 κούπες αλεύρι
• 1 κούπα αλάτι
• 1 κούπα νερό
• μπαχαρικά για διακόσμηση όπως γαρύφαλλο ή μαχλέπι

Εκτέλεση

Η «κυρά-Σαρακοστή» λειτουργούσε ως ένα αυτοσχέδιο ημερολόγιο το οποίο βοηθούσε «τους παλιούς» να μετρούν τις εβδομάδες που μεσολαβούσαν από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι την Μεγάλη Εβδομάδα. Συνήθως, ήταν η ζωγραφιά, μιας γυναίκας με μαντήλι στο κεφάλι, επτά πόδια, σταυρωμένα χέρια –επειδή προσευχόταν– και χωρίς στόμα, διότι νήστευε όλη αυτή την περίοδο. Κάθε Σάββατο, ξεκινώντας από το Σάββατο που ακολουθούσε μετά την Καθαρά Δευτέρα, η κυρά-Σαρακοστή «έχανε» ένα πόδι. Το τελευταίο μάλιστα, το οποίο κοβόταν το μεγάλο Σάββατο, σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας το τοποθετούσαν μέσα στο ψωμί της Ανάσταση και σε όποιον τύχαινε, του έφερνε καλή τύχη (κάτι σαν το φλουρί της Βασιλόπιτας)! Εκτός από χαρτί, η κυρά-Σαρακοστή μπορεί να φτιαχτεί επίσης από ύφασμα, αλλά και από ζυμάρι. Εγώ, την φτιάχνω με αλατόζυμο, ένα ωραίο υλικό που επειδή έχει πάρα πολύ αλάτι δεν χαλάει για πάρα πολύ καιρό – έχει τις ιδιότητες του πηλού ή της πλαστελίνης. 

• Προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 160° C στον αέρα.
• Βάζουμε τα υλικά για το ζυμάρι σε ένα λεκανάκι και τα ζυμώνουμε μέχρι να γίνει μια ελαστική και ωραία ζύμη.
• Πλάθουμε την Κυρά Σαρακοστή με το ζυμάρι φτιάχνοντας το σώμα, τη φούστα, το πρόσωπο, τα πόδια της, τη διακοσμούμε όπως θέλουμε και τη βάζουμε σε ένα ταψί το οποίο έχουμε στρώσει με λαδόκολλα.
• Ψήνουμε για 20 με 30 λεπτά.  Μας ενδιαφέρει να στεγνώσει και όχι να «ψηθεί».

Tip

Πρόκειται για μια εύκολη ζύμη η οποία για να φτιαχτεί μπορεί να θέλει και λίγο ακόμα νερό το οποίο προσθέτουμε λίγο-λίγο.

ΠΡΟΣΟΧΗ! ΔΕΝ ΤΡΩΓΕΤΑΙ! 

.

(Συνταγή: Άκης Πετρετζίκης)

Πηγή: www.infokids.gr

διαβάστε περισσότερα »

Η συγχώρεση (το σχώριο) και το χάσκα το βράδυ της μεγάλης Αποκριάς

 

Της Ιωάννα Κύρου

Παλιά το βράδυ της μεγάλης Αποκριάς πριν βγουν στο φανό να γλεντήσουν τα μέλη της οικογένειας μαζευόντουσαν στον κυρίως οντά για να φάνε όλοι μαζί .Πριν το φαγητό πραγματοποιούνταν δυο όμορφα έθιμα με συμβολισμούς .Πρώτα γινόταν το έθιμο της συγχώρεσης που σταθεροποιούσε τον σεβασμό στα μεγαλύτερα μέλη και τόνιζε και την θέση της νύφης μέσα στην οικογένεια. Τα νεαρότερα μέλη, ξεκινώντας από τις νύφες έσκυβαν και φιλούσαν τα χέρια των γεροντότερων και έλεγαν «συγχωρεμένα» ,ακολουθούσαν οι υπόλοιποι , γιοι και γαμπροί και στο τέλος τα εγγόνια .Μετά γινόταν και το συγχώριο μεταξύ και των υπολοίπων μελών της οικογένειας . Οι μεγαλύτεροι έδιναν χρήματα σ΄ αυτούς που τους φιλούσαν το χέρι και έλεγαν και αυτοί «συγχωρεμένα» . Δεν έπρεπε να ξεκινήσουν την νηστεία μαλωμένοι και ήταν μια ευκαιρία να λυθούν και οι διενέξεις των μελλών της παλιάς οικογένειας που ήταν πολυμελής και ζούσαν όλοι τότε κάτω από την ίδια στέγη.

Ακολουθούσε μετά και το έθιμο του «χάσκα» που συμβόλιζε και την αρχή της νηστείας .Ο παππούς κουνούσε τρεις φορές μπροστά στο στόμα ,των παιδιών κυρίως, ένα αυγό που ήταν δεμένο με σπάγκο σε ένα μπλάστρι(ξύλινος κλώστης για τις πίτες) ή σε μια γκλίτσα και έπρεπε το άτομο που έχασκε (χάσκα )να προλάβει να βάλει στο στόμα του το αυγό χωρίς να χρησιμοποιήσει τα χέρια του .Όποιος το κατόρθωνε έπαιρνε τα μπράβο των υπολοίπων και τις ευχές τους να είναι γερός και του χρόνου και κυρίως έτρωγε και το αυγό .Έτσι συμβολικά το στόμα έκλεινε με το αυγό της Αποκριάς και ξανάνοιγε με το αυγό του Πάσχα . Πίστευαν ότι το «αντέτι», δηλαδή το έθιμο με το αυγό, το κάνουν «για να γίνουν η βρύζα και το στάρι». Αυτό εξηγείται από την αναζωογονητική δύναμη του αυγού ως φορέα ζωής.

Καλή Σαρακοστή και … σχωρεμένα!

http://www.prlogos.gr/                                 

διαβάστε περισσότερα »

Τι είναι και ποια η έννοια του Ψυχοσάββατου

Ο άνθρωπος δεν είναι μόνο σώμα που βλέπομε να ζει, να κινείται, να εργάζεται, να χαίρεται, να υποφέρει, να γηράσκει και να πεθαίνει.

Είναι και η ψυχή η αθάνατη, που ευρίσκεται ενωμένη με το σώμα, όσο εκείνο ζη. Όταν όμως πεθάνει το σώμα, η ψυχή ζη, υπάρχει και παραμένει αθάνατη.

Είναι πνευματική υπόσταση, αιώνια και μεταφέρεται στον αόρατο κόσμο των πνευμάτων,αλλάζει δηλαδή κατάσταση και τρόπο ύπαρξης Και η Εκκλησία, σαν φιλόστοργη μητέρα, δεν είναι μόνο για όσους ζουν στον κόσμο τούτο, αλλά και για τα παιδιά της που πέθαναν και η ψυχή των βρίσκεται στον πνευματικό κόσμο.

Η διδασκαλία αυτή είναι βασική αλήθεια της ορθοδόξου πίστεώς μας. Σαν συνέχεια αυτού του δόγματος είναι και μια άλλη διδασκαλία στενά ενωμένη με την προηγούμενη.

Είναι η διδασκαλία περί της κρίσεως. Ο Θεός θα κρίνει τους ανθρώπους σύμφωνα με τα έργα τους στην Δευτέρα Παρουσία.

DALDAI RADIO ΑΚΟΥΣΤΕ ΜΑΣ ΕΔΩ

Ο άνθρωπος είναι αμαρτωλός και ένοχος μπροστά στην θεία δικαιοσύνη, για μικρές ή μεγάλες αμαρτίες.

Το σοβαρότερο καθήκον του ανθρώπου είναι να ευρίσκεται πάντα έτοιμος για την άλλη ζωή,γιατί είναι άγνωστος ο χρόνος και οτρόπος της αναχώρησης μας απο τον κόσμο αυτόν.

Η Εκκλησία εύχεται πάντοτε για την σωτηρία των παιδιών της. Αγωνίζεται να καταρτίζει αγίους, για τη βασιλεία των ουρανών.

Πολλοί όμως άνθρωποι πεθαίνουν με ορισμένες ατέλειες και ρύπους, όχι γιατί ήσαν άπιστοι και ασεβείς, αλλά από αδυναμίες ίσως να ήλθε και ο θάνατος ξαφνικά και έφυγαν ατελείς και ελαττωματικοί στην αρετή και την αγιότητα.

Η Εκκλησία λοιπόν έρχεται βοηθός και παρήγορος και γι'; αυτές τις ψυχές. Παράδοση Αποστολική, αρχαία, να προσφέρονται δώρα και προσφορές, κερά, λιβάνια, κανδήλια, υπέρ των νεκρών. «Δεκτά γαρ ταύτα Θεώ και πολλήν φέροντα την αντίδοσιν», λέγει ο Μέγας Αθανάσιος, «Ας φροντίσομε για την ωφέλεια των νεκρών μας. Ας τους δώσομε την πρέπουσα βοήθεια, ελεημοσύνες και προσφορές, γιατί αυτό τους δίδει πολλή ανακούφιση και κέρδος και ωφέλεια.

Γιατί αυτά δεν νομοθετήθηκαν στην τύχη αλλά από τους πανσόφους Μαθητές και Αποστόλους του Κυρίου παρεδόθησαν στην Εκκλησία, να μνημονεύει ο ιερέας πάνω στα άχραντα Μυστήρια τους πιστούς που εκοιμήθησαν», λέγει και ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος.

Και προσθέτει πως «όσοι λησμονούν και αποφεύγουν να τελέσουν τα νενομισμένα στους νεκρούς των θα έχουν ευθύνη και αμαρτία».

Τα μνημόσυνα, λειτουργίες, ελεημοσύνες και όσα άλλα γίνονται για τους νεκρούς, έχουν μεγαλύτερη σημασία για κείνους που πέθαναν σε πολέμους, συμφορές και καταστροφές, σε ερημιές, σε θάλασσες, με θανάτους διαφόρους, και μάλιστα όταν δεν είχαν κανένα δικό τους να ενδιαφερθεί για την ψυχή τους.

Η Εκκλησία μνημονεύει «των από περάτων κεκοιμημένων πατέρων και αδελφών», γιατί γνωρίζει την ευσπλαχνία του Θεού και ότι «νικά το φιλάνθρωπον».

Η στοργή αυτή της Εκκλησίας για τους νεκρούς είναι και μέγα μάθημα για τους ζώντες, γιατί τους καλεί σε συναίσθηση της αμαρτωλότητός των, στην μετάνοια και στην σταθερή προετοιμασία για την σωτηρία της ψυχής των στην αιωνιότητα του Θεού.

Η Εκκλησία μας έχει και δυο Ψυχοσάββατα στα οποία μνημονεύονται όλοι οι χριστιανοί από αρχής του κόσμου μέχρις εσχάτων.

Το πρώτο Ψυχοσάββατο το όρισαν οι Πατέρες την Κυριακή προ τής Κρίσεως (Απόκρεω).

Αυτή τη μέρα ή Εκκλησία τελεί μνημόσυνα για τα παιδιά της πού πέθαναν σε ξένη γη, είτε στη Θάλασσα, είτε στην έρημο γη αυτούς δεν έχουν γίνει κανονικά μνημόσυνα και έχουν στερηθεί την ωφελεία τους.

Οι Θείοι Πατέρες κινούμενοι από φιλανθρωπία όρισαν να τελούνται μνημόσυνα όπερα όλων «των κεκοιμημένων», για να συμπεριλαμβάνονται και κείνοι πού δεν τούς έγιναν ειδικά μνημόσυνα. Για ποιο λόγω όμως διάλεξαν οι Πατέρες αυτό το Σάββατο;

Επειδή θα τοποθετούσαν την επόμενη μέρα τη Δευτέρα Παρουσία τού Χριστού, ταιριαστά μνημονεύουν και τις ψυχές, για να παρακαλέσουν τον φοβερό Κριτή να χρησιμοποίηση τη συνηθισμένη του συμπάθεια και να τις κατάταξη στην απόλαυση πού τις υποσχέθηκε.

Το δεύτερο Ψυχοσάββατο το τελεί η Εκκλησία μας εννέα μέρες μετά την Ανάληψη τού Σωτήρος μας Ιησού Χριστού, δηλαδή το Σάββατο προ τής Πεντηκοστής.

Στο μνημόσυνο αυτό ή ‘Εκκλησία μας μνημονεύει όλους τούς ευσεβείς κοιμηθέντες από Αδάμ μέχρι σήμερα. Προσεύχεται γι’ αυτούς και ζητά από το Χριστό πού αναλήφθηκε στους ουρανούς και κάθισε στα δεξιά του Πατρός να τους αξίωση την ώρα τής Κρίσεως να δώσουν καλή απολογία σ’ Αυτόν πού Θα κρίνη όλη τη γη.

Να παρασταθούν στα δεξιά Του, στη χαρά, με το μέρος των δικαίων και στην φωτεινή τάξη των αγίων. Να γίνουν άξιοι κληρονόμοι τής Βασιλείας και δεν εύχεται μόνο για τούς Χριστιανούς, διότι δεν ήταν κανένας χριστιανός από Αδάμ μέχρι Χριστού, αλλά για όλους τούς ανθρώπους.

Στο σημείο αυτό μπορεί να δη κανείς την αγάπη τής Εκκλησίας μας για όλο το ανθρώπινο γένος.

https://www.romfea.gr/

διαβάστε περισσότερα »

Τσικνοπέμπτη: Το έθιμο στα βάθη των αιώνων, τι γιορτάζουμε

ΗΠέμπτη της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου (Κρεατινής) ονομάζεται Τσικνοπέμπτη ή Τσικνοπέφτη. Την ημέρα αυτή όλα τα σπίτια ψήνουν κρέας ή λειώνουν το λίπος από τα χοιρινά και ο μυρωδάτος καπνός ή αλλιώς τσίκνα είναι διάχυτος παντού. Από αυτή την τσίκνα, λοιπόν, έχει πάρει και το όνομά της η Πέμπτη και λέγεται Τσικνοπέμπτη.

Το έθιμο χάνεται στα βάθη των αιώνων, χωρίς να γνωρίζουμε την προέλευσή του. Εικάζεται, όμως, ότι προέρχεται από τις βακχικές γιορτές των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων, που επιβίωσαν του Χριστιανισμού αναφέρει το sansimera.gr.

Σύμφωνα με τον λαογράφο Δημήτριο Λουκάτο, το φαγοπότι και το γλέντι της ημέρας είναι «ομοιοπαθητικές προσπάθειες για την ευφορία της γης».
Την Τσικνοπέμπτη ξεκινούν ουσιαστικά οι εκδηλώσεις της Αποκριάς, οι οποίες κορυφώνονται με τα Κούλουμα την Καθαρά Δευτέρα. Ανάλογες γιορτές υπάρχουν στη Γερμανία (Schmutziger Donnerstag = Λιπαρή Πέμπτη) και στη Νέα Ορλεάνη των ΗΠΑ (Mardi Gras = Λιπαρή Τρίτη), που συνδυάζονται με καρναβαλικές εκδηλώσεις.

DALDAI RADIO ΑΚΟΥΣΤΕ ΜΑΣ ΕΔΩ

Η Τσικνοπέμπτη ανά την Ελλάδα

Στην παλαιά πόλη της Κέρκυρας τελούνται τα Κορφιάτικα Πετεγολέτσια ή αλλιώς Κουτσομπολιά ή Πέτε Γόλια. Η πετεγολέτσα, το πετεγουλιό όπως το λένε οι Κερκυραίοι, δεν είναι άλλο από το γνωστότατο κουτσομπολιό. Η πετεγολέτσα πραγματοποιείται το βράδυ της Τσικνοπέμπτης, στην Πιάτσα κοντά στην τοποθεσία «Κουκουνάρα», της πόλης τής Κέρκυρας.

Στην Πάτρα έχουμε το έθιμο της Κουλουρούς. Η Γιαννούλα η Κουλουρού πιστεύει λανθασμένα πως ο Ναύαρχος Ουίλσον είναι τρελά ερωτευμένος μαζί της και πως έρχεται να την παντρευτεί. Γι’ αυτό ντύνεται νύφη και με τη συνοδεία των Πατρινών πηγαίνει να προϋπαντήσει τον καλό της στο λιμάνι. Γύρω της οι Πατρινοί διασκεδάζουν με τα καμώματά της.

Στις Σέρρες ανάβονται μεγάλες φωτιές στις αλάνες, στις οποίες αφού ψήσουν το κρέας, πηδούν από πάνω τους. Στο τέλος κάποιος από την παρέα με χιούμορ αναλαμβάνει τα «προξενιά», ανακατεύοντας ταυτόχρονα τα κάρβουνα με ένα ξύλο.

Στην Κομοτηνή καψαλίζουν την κότα που θα φαγωθεί την επόμενη Κυριακή (της Απόκρεω). Αυτήν την ημέρα τα αρραβωνιασμένα ζευγάρια ανταλλάσσουν δώρα φαγώσιμα. Ο αρραβωνιαστικός στέλνει στην αρραβωνιαστικιά του μια κότα, τον κούρκο, και εκείνη στέλνει μπακλαβά και μια κότα γεμιστή. Όλα αυτά πραγματοποιούν την παροιμία πως ο «έρωτας περνάει από το στομάχι».

Στο Ηράκλειο της Κρήτης, μικροί και μεγάλοι περιδιαβαίνουν μεταμφιεσμένοι στους δρόμους και στις πλατείες της πόλης, τραγουδώντας και χορεύοντας.

https://www.newsbeast.gr/

διαβάστε περισσότερα »

Γιατί την 1η Μαρτίου φοράμε στον καρπό του χεριού μας βραχιολάκι φτιαγμένο από άσπρη και κόκκινη κλωστή

Πρώτη Μαρτίου σήμερα και οι περισσότεροι θα φορέσουν στον καρπό του χεριού τους ένα βραχιολάκι φτιαγμένο από άσπρη και κόκκινη κλωστή.

Πρόκειται για τον «Μάρτη» ή «Μαρτιά», ένα παμπάλαιο έθιμο, με βαλκανική διασπορά. Οπως γράφει και το sansimera.gr το έθιμο πιστεύεται ότι έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα και συγκεκριμένα στα Ελευσίνια Μυστήρια, όπου οι μύστες έδεναν μια κλωστή, την Κρόκη, στο δεξί τους χέρι και το αριστερό τους πόδι, όπως παρατηρεί ο λαογράφος Νικόλαος Πολίτης.

Προστασία από τον ήλιο της άνοιξης

Σύμφωνα με το έθιμο, την 1η του Μάρτη, οι μητέρες φορούν στον καρπό του χεριού των παιδιών τους ένα βραχιολάκι, φτιαγμένο από στριμμένη άσπρη και κόκκινη κλωστή, τον Μάρτη ή Μαρτιά, για να τα προστατεύει από τον πρώτο ήλιο της Άνοιξης, που είναι ιδιαίτερα βλαβερός, σύμφωνα με τις λαϊκές δοξασίες. Ο Μάρτης προφυλάσσει επίσης, όπως πιστεύεται, από τα κουνούπια και τους ψύλλους και ακόμα απομακρύνει τις αρρώστιες και άλλα κακά. Τον φτιάχνουν την τελευταία μέρα του Φλεβάρη και τον φορούν την πρώτη μέρα του Μάρτη, πριν βγουν από το σπίτι. Σε μερικές περιοχές ο Μάρτης φοριέται στο μεγάλο δάχτυλο του ποδιού σαν δαχτυλίδι για να μην σκοντάφτει ο κάτοχός του.

Πότε πρέπει να το βγάλουμε

Το βραχιολάκι αυτό το βγάζουν στο τέλος του μήνα, ή το αφήνουν πάνω στις τριανταφυλλιές. Κάποιοι υποστηρίζουν πως πρέπει να αναζητήσουν μία τριανταφυλλιά και να τον κρεμάσουν σε κάποιο από τα κλαδιά της, έτσι ώστε τα μάγουλά τους να γίνουν κόκκινα, όπως τα τριαντάφυλλα!

Στην συνέχεια, τον Μάρτη θα τον παραλάβουν τα χελιδόνια, που σαν αποδημητικά πουλιά που είναι, κάνουν και πάλι κάθε άνοιξη την εμφάνισή τους και θα τον χρησιμοποιήσουν για να στερεώσουν την νέα φωλιά που θα φτιάξουν. 

Από την άλλη πλευρά πάντως η Χριστιανική Εκκλησία δια του Ιωάννου του Χρυσοστόμου θεωρεί το έθιμο ειδωλολατρικό ήδη από το 5ο αιώνα.

DALDAI RADIO ΑΚΟΥΣΤΕ ΜΑΣ ΕΔΩ

Τα παρατσούκλία του Μάρτη στη λαογραφία

Το «βραχιολάκι του Μάρτη», είναι ένα μόνο από τις πάμπολλες παραδόσεις του Μαρτίου, που είναι ένας μήνας με πλούσια λαογραφική παράδοση.

Η λαϊκή φαντασία έδωσε στον μήνα Μάρτιο πάρα πολλά παρατσούκλια, όπως Ανοιξιάτης (γιατί είναι ο πρώτος μήνας της Άνοιξης), Γδάρτης, Παλουκοκάφτης Κλαψομάρτης, Πεντάγνωμος (για το ευμετάβλητο του καιρού), Βαγγελιώτης (λόγω της γιορτής του Ευαγγελισμού), Φυτευτής, και άλλα δηλωτικά της φυσιογνωμίας του, που έχουν σχέση με ιδιότητες ή πράξεις που του αποδίδονται.

Τα πιο πολλά από αυτά βρίσκονται μέσα στις παραδόσεις και τις παροιμίες που έπλασε ο λαός για να εξηγήσει τις απότομες μεταβολές του καιρού ή ακόμα και τις βαρυχειμωνιές που παρατηρούνται μέσα στο Μάρτη και που πάντα είναι επικίνδυνες για τη γεωργία και την κτηνοτροφία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΚΑΤΩ ΣΥΝΔΕΣΜΟ

Πηγή: iefimerida.gr - https://www.iefimerida.gr/news/322040/giati-tin-1i-martioy-forame-ston-karpo-toy-herioy-mas-vrahiolaki-ftiagmeno-apo-aspri-kai

διαβάστε περισσότερα »

Παραδοσιακό Κωσταραζινο τραγούδι ''Σίμπα ψύλλε μ του φούρνου ''

 

Πέντι πουντικοί
μωρ γειάς αιγάπη μ γειάς
κι δικουχτώ νυφάδις σίμπα ψύλλε μ του φούρνου...
Γάμουν έκαναν
μωρ γειας αιγάπη μ γειάς
μ ένα σπυρί σιτάρι σίμπα ψύλλε μ του φούρνου...
κι του σάκιαζαν
μωρ γειάς αιγάπη μ γειάς
στης ψείρας του τουμάρι σίμπα ψύλλε μ του φούρνου..
κι του φόρτουναν
μωρ γειάς αιγάπη μ γειάς
στου ψύλλου τα καπούλια σίμπα ψύλλε μ του φούρνου...
κι του ήλιαζαν
μωρ γειάς αιγάπη μ γειάς
στης βατσινιάς του φύλλου σίμπα ψύλλε μ του φούρνου...
κι του άληθαν
μωρ γειάς αιγάπη μ γειάς
στου μέρμυγκα την τρύπα σίμπα ψύλλε μ του φούρνου...

http://kostarazidiamantonifi.blogspot.com/

διαβάστε περισσότερα »

"Κωσταράζι. Δημοτικά τραγούδια της Δυτ. Μακεδονίας από το αρχείο Μέλπως Μερλιέ".

 

Κωσταράζι.



"Κωσταράζι. Δημοτικά τραγούδια της Δυτ. Μακεδονίας από το αρχείο Μέλπως Μερλιέ". Επιμέλεια: Μάρκος Φ. Δραγούμης. Αθήνα: Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας και Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, 1993.

Το μεγαλύτερο μέρος της μουσικής αυτού του CD που μόλις κυκλοφόρησε συγκεντρώθηκε τον Αύγουστο του 1965, όταν η αείμνηστη Μέλπω Μερλιέ, διευθύντρια του ΚΜΣ και του ΜΛΑ ανέθεσε στον Γιάννη Αννινο και σε μένα να επισκευθούμε τον νομό Καστοριάς και να καταγράψουμε το μουσικό υλικό της περιοχής με το επαγγελματικό μαγνητόφωνο τύπου Nagra που μόλις είχαμε αποκτήσει. Η αποστολή μας, βοηθούντος και του τότε νομάρχη Καστοριάς κ. Γ. Μαζαράκη-Αινιάνα, εστέφθη υπό πλήρους επιτυχίας, αποδίδοντας σε δέκα μέρες 211 τραγούδια και σκοπούς από τα χωριά Βογατσικό, Γέρμα, Επταχώρι, Κωσταράζι, Λέχοβο, Χιονάτο, και την ίδια την πόλη της Καστοριάς. Μετά την αποστολή αυτή το υλικό άρχισε να προετοιμάζεται για έκδοση σε δίσκο. Αλλά η δουλειά προχωρούσε αργά και δεν βρίσκαμε χρηματοδότες. Τελικά το 1981 το Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας δεσμέυτηκε να επιχορηγήσει το δίσκο αφού πρότεινε να αποστείλει με έξοδά του τον εθνολόγο Φιλήμονα Χατζή στα παραπάνω χωριά για να συγκεντρώσει περισσότερες πληροφορίες για την ιστορία και την λαογραφία τους και να βρεί κατάλληλες φωτογραφίες για το εξώφυλλο και το επεξηγηματικό εισαγωγικό φυλλάδιο. Οι αποστολές του κ. Χατζή πραγματοποιήθηκαν το 1984 και 1985, και το πολύτιμο υλικό που μάζεψε ετέθει υπ'όψιν του ΜΛΑ. Εν τω μεταξύ, ήδη από τα τέλη του 1984 είχε αποφασιστεί ότι ο δίσκος θα αφιερωνόταν στο χωριό Κωσταράζι που είχε παρουσιάσει την πιο ολοκληρωμένη μουσική εικόνα.

Από το 1985 μέχρι την παρούσα έκδοση έγιναν ακόμα τέσσερις αποστολές στο Κωσταράζι: 1) Τον Ιούνιο του 1987 ανέβηκα στο χωριό για να αναθερμάνω τις σχέσεις μου με τους κατοίκους του και με την βοηθεια της κόρης μου Ελένης να βγάλω μερικές φωτογραφίες. 2) Το Γενάρη του 1988 ξαναπήγα με το Γρηγόρη Φαληρέα για να ηχογραφήσουμε ολόκληρο πια τον κύκλο των τραγουδιών του χριστουγεννιάτικου χορού και μερικά ακόμα τραγούδια που είχαν μείνει ανηχογράφητα στις προηγούμενες αποστολές. 3) Τον Ιούνιο του 1991 έκανα μια τελευταία επίσκεψη με την Υβόννη Χάντ και τον Βασίλη Ριμπόπουλο για να μαγνητοσκοπήσουμε τους χορούς, ώστε να βρούμε σε ποιό είδος ανήκουν, και 4) τον Μάρτη του 1992 ο κ. Χατζής έκανε κι αυτός μια τελευταια επίσκεψη για να συγκεντρώσει τα υπόλοιπα στοιχεία που του χρειάζονταν για την εισαγωγή. Οι δύο τελευταίες αποστολές χρηματοδοτήθηκαν από το Ιδρυμα Ι. Φ. Κωστοπούλου, που τον τελευταίο καιρό έχει προσφέρει μεγάλη βοήθεια στο ΜΛΑ.

Το "νέο" Κωσταράζι, ή τώρα απλά Κωσταράζι, χτίστηκε ανάμεσα στα 1949 και 1954 και βρίσκεται στο νομό Καστοριάς στο 19ο χλμ. της δημοσίας οδού που συνδέει την Καστοριά με την Κοζάνη. Το παλιό χωριό άρχισε να εγκαταλείπεται το 1943 όταν κάηκε από τους Γερμανούς. Οι κάτοικοί του είχαν πάντα ενιαία γλώσσα και έθιμα. Στην περιοχή του παλιού χωριού, στα χρόνια της Τουρκοκρατίας υπήρχαν τρεις οικισμοί με τα ονόματα Σμίξη, Παλιόσπιτα ή Αγία Αννα και Κράνια. Σύμφωνα με την παράδοση, ο αρματωλός Κώστας Ρίζος, που καταγόταν από τα Παλιόσπιτα, πρότεινε και πέτυχε γύρω στα 1650 την σύμπτυξη των οικισμών αυτών σε μια ορεινή περιοχή απρόσιτη στους Τούρκους. Το χωριό στη συνέχεια ονομάστηκε Κωσταράζι προς τιμήν του συνοικιστή του.

DALDAI RADIO ΑΚΟΥΣΤΕ ΜΑΣ ΕΔΩ

Σήμερα οι Κωσταραζινοί, περίπου 1000 άτομα, ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία, τη γεωργία, την κατεργασία της γούνας και την οικοδομή. Τα τελευταία χρόνια στο Κωσταράζι υπάρχει μια μικρή τοπική ορχήστρα που αποτελείται από κλαρίνο, κορνέτα, αρμόνιο και ντράμς. Παλιότερα, πολλοί Κωσταραζινοί γνώριζαν φλογέρα, ενώ μερικοί έπαιζαν γκάιντα. Το χωριό το επισκέπτονται συχνά ξένοι οργανοπαίκτες και με άλλα όργανα όπως ζουρνά, τρομπόνι, ακορντεόν, βιολί, λαούτο, νταούλι κλπ.

Το CD περιέχει 18 τραγούδια. Τα τραγούδια 1-5 συνδέονται με τα έθιμα των προεορτίων του γάμου που λίγο-λίγο απλοποιούνται ή ατονούν. Τα 1, 2, 3 λέγονται στα προζύμια, όταν δηλαδή την Πέμπτη το βράδυ, τόσο στο σπίτι του γαμπρού όσο και στης νύφης, φτιάχνουν το ζυμάρι για τις κουλούρες που θα δοθούν σαν προσκλήσεις στους συγχωριανούς καθώς και τα ψωμιά που θα καταναλωθούν στο τραπέζι της "χαράς". Ακούγονται επίσης και την Παρασκευή το πρωί, τόσο όταν πλάθουν όσο κι όταν χαρίζουν τις κουλούρες. Το 4 λέγεται στο σπίτι της νύφης την Παρασκευή το βράδυ και την Κυριακή το πρωί στην επίσκεψη στη βρύση. Το 5 τραγουδιέται στο σπίτι του γαμπρού (παλιότερα το Σάββατο το απόγευμα και τώρα την Κυριακή το πρωί) όταν ο κουμπάρος (νουνός) λούζει και ξυρίζει τον γαμπρό.

Τα τραγούδια 6-7 είναι Τσάμικα και λέγονται κι ως επιτραπέζια ιδίως στους γάμους. Το 8 είναι ιδιόρυθμος χορός του Πάσχα. Το πασχαλιάτικο πανηγύρι γίνεται στον περίβολο της Αγίας Παρασκευής (περίπου 20 λεπτά με τα πόδια στο δρόμο πρός το παλιό Κωσταράζι) με τη συμμετοχή οργάνων. Κατά τη διάρκειά του χορεύονται εκτός από τον συγκεκριμένο χορό του Πάσχα κι ο Συρτός, ο Καλαματιανός, ο Τσάμικος, το Μπεράτι κλπ. Το γλέντι αρχίζει το Πάσχα το απόγευμα γύρω στις 4 και διαρκεί τρείς μέρες. Τώρα χορεύουν οι άντρες με τις γυναίκες μαζί. Παλιότερα τις δυο πρώτες μέρες χόρευαν μόνο οι γυναίκες και από την Τρίτη μετά τον Εσπερινό μόνον οι άντρες. Το 9 είναι επιτραπέζιο και συνηθίζεται στούς αρραβώνες, στους γάμους και στις ονομαστικές εορτές.

Το 10 είναι κάλαντα της παραμονής των Χριστουγέννων. Αναγγέλονταςμ' αυτά τον ερχομό των Χριστουγέννων τα αγόρια που τα λένε παίρνουν ξηρούς καρπούς και γλυκίσματα από τις νοικοκυρές. Για τις γυναίκες που δεν ανοίγουν τις πόρτες υπάρχουν ορισμένοι στίχοι χλευαστικοί, όπως ο τελευταίος του ηχογραφημένου παραδείγματος. Τα παραδείγματα 11-16 προέρχονται από τον χορό των Χριστουγέννων (το παράδειγμα 15 περιέχει σύντομα αποσπάσματα από επτά διαφορετικούς χορούς). Τα Χριστούγεννα χορεύουν μόνο οι γυναίκες, ντυμένες με τις τοπικές ενδυμασίες, χωρίς μουσικά όργανα. Τα περίπου 25 τραγούδια που ανήκουν στην περίσταση αυτή λέγονται από τις ίδιες τις χορεύτριες και δεν επαναλαμβάνονται σε κανέναν από τους άλλους χορούς που γίνονται τον υπόλοιπο χρόνο στο Κωσταράζι. Το κάθε τραγούδι έχει τη δική του ιδιαίτερη μελωδία, εκτός από ελάχιστα που δανείζονται τη μελωδία τους από άλλα τραγούδια, αλλά πάντα του ίδιου κύκλου. Ο χορός αρχίζει το απόγευμα των Χριστουγέννων και διαρκεί τρείς μέρες. Τώρα γίνεται στην κεντρική πλατεία, ενώ παλιά άρχιζε εκεί και συνεχίζε στις γειτονιές. Οι παντρεμένες σχηματίζουν ξεχωριστό κύκλο από τις λεύτερες. Και στους δύο κύκλους οι χορεύτριες πιάνονται κατά σειράν ηλικίας. Οι χοροί είναι Συρτοί Στρωτοί (έξι βήματα με κίνηση όλο προς τα μπρός) και Συρτοί Στα Τρία (τρία βήματα μπροστά και τρία επί τόπου). Ενας από τους χορούς αυτούς (που δεν έχει περιληφθεί στον δίσκο) χορεύεται μικτά, δηλαδή στο πρώτο μέρος Στρωτός και στο δεύτερο μέρος Στα Τρία. Παλιότερα, όταν τα ήθη ήταν πιό αυστηρά, ο χριστουγεννιάτικος χορός αποτελούσε ευκαιρία για τους νέους να δούν τις κοπέλλες του χωριού και να διαλέξουν εκείνην που θα ήθελαν για γυναίκα τους.

Αλλοι σημαντικοί χοροί στο Κωσταράζι γίνονται την Πρωτοχρονιά, τις Απόκριες και στις γιορτές της Ζωοδόχου Πηγής, του Προφήτη Ηλία (20 Ιουλίου) και του Γεννεσίου της Θεοτόκου (8 Σεπτεμβρίου). Στον πρωτοχρονιάτικο χορό, που είναι γνωστός με το όνομα "Ρογκατσάρια", οι χορευτές μασκαρεύονται και χορεύουν με τη συνοδεία οργανικών συγκροτημάτων από το ίδιο το χωριό ή από το Τσοτύλι, το Αργος Ορεστικό, την Πολυκάρπη κ.ά. Ο αποκριάτικος χορός γίνεται την Κυριακή της Τυρινής από ομάδες γλεντοκόπων στις γειτονιές, τα δε τραγούδια του είναι άσεμνα και βωμολοχικά όπως σ' όλον σχεδόν τον ελληνικό χώρο. Εξάλλου, τις παραμονές των Χριστουγέννων τα αγόρια χορεύουν έναν παράξενο χορό χωρίς τραγούδια και συγκεκριμένα βήματα με μόνη συνοδεία τον ήχο των γιδοκούδουνων και κυπριών που βαστάν στα χέρια τους ή δένουν γύρω από τη μέση τους. Το τραγούδι 17 είναι επιτραπέζιο, ενώ το τελευταίο, επιτραπέζιο κι αυτό, συνηθίζεται ιδιαίτερα στα γαμήλια συμπόσια.

Μάρκος Δραγούμης

Tracklist

		Τραγούδια Του Γάμου
A1	–Κατερίνα Βύρου	Πιρδικίτσαμ' Κατσ' Στη Φτέρη
A2	–Πολυξένη Μανώλη	Ψιλολιχννούν Τ'Αλεύρι
A3	–Πολυξένη Μανώλη	Η πιριστιρούδα Η Νύφη Μας
A4	–Πολυξένη Μανώλη	Σουλτάναμ' Έμορφη
A5	–Πολυξένη Μανώλη	Λούζουν Τ'Αρχοντόπκου
		Τσάμικα - Επιτραπέζια
A6	–Πολυξένη Μανώλη	Γιουσούφ Αράπης Πολεμά
A7	–Πολυξένη Μανώλη	Εσείς Τζουμέρκα Κι Άγραφα
A8	–Πολυξένη Μανώλη	Ήρθαν Τα Πασχαλιόγιουρτα
A9	–Αθανάσιος Νατσούλης	Από Μικρός Στα Γράμματα
		Κάλαντα Χριστουγέννων
B1	–Αθανάσιος Σιδέρης	Κάλαντα Χριστουγέννων
		Χοροί Χριστουγέννων
B2	–Ζωή Τομοπούλου & Αικατερίνη Σιδέρη	Ένας Κοντός Κοντούτσικος
B3	–Ζωή Τομοπούλου & Αικατερίνη Σιδέρη	Όταν Ήμουν Παλικάρι
B4	–Ζωή Τομοπούλου & Αικατερίνη Σιδέρη	Και Σε Πόλη Πήγα
B5	–Ζωή Τομοπούλου & Αικατερίνη Σιδέρη	Πέρα Στον Πέρα Μαχαλά
B6	–Αθανάσιος Νατσούλης	Η Επιλογή Του Θανάση Σιδέρη
B7	–Χρυσούλα Καραγκούνη & Μηνάς Τζήκας	Όλες Οι Έμορφες
		Επιτραπέζια
B8	–Χορωδία Μηνά Τζήκα	Ανάθεμα Ποιος Έρριξε
B9	–Χορωδία Μηνά Τζήκα	Καλώς Ορίστε Φίλοι Μου

Credits

• Compiled By – Μάρκος Φ. Δραγούμης
• Recorded By – Μέλπω Μερλιέ

Notes

Tracks 1-15 recorded in 1965.
Tracks 16-18 recorded in 1988.

διαβάστε περισσότερα »